ابزار آلات برقی و شارژی
ابزار آلات جوش و برش
ابزار بادی
ابزار بنزینی و موتوری
ابزار دستی
ابزار و تجهیزات ایمنی
ابزار اندازه گیری و دقیق
لوازم جانبی ابزار آلات
یراق آلات
راز یادگیری نحوه کار با دستگاه جوش و رسیدن به یک جوش استاندارد و بی نقص در کنترل سه فاکتور است:
- تنظیم درجه دستگاه جوش
- انتخاب قطبیت کابل ها
- حفظ فاصله قوس الکتریکی
استادکاران با تجربه می دانند که پاشش شدید یا ضعف جوش، به خاطر دست لرزان شما نیست؛ بلکه ریشه در عدم تعادل همین سه فاکتور دارد که با یادگیری کار با دستگاه جوش کاملاً برطرف می شود.
شاید شما هم هنگام کار با اینورتر جوشکاری با چالش هایی مثل چسبیدن مدام الکترود یا سوراخ شدن ورق درگیر هستید و جرقه های بی هدف کلافه تان کرده است. تمام این دردسرها فقط با درک این نکته حل می شود که دستگاه جوش چگونه کار میکند و دست شما با چه زاویه ای باید حرکت کند. یک آموزش کار با دستگاه جوش اگر اصولی باشد، در همان گام اول این دغدغه ها را برطرف می کند.
در این مطلب، روش کار با دستگاه جوش را از صفر یعنی راه اندازی دستگاه جوش و اتصال درست کابل ها تا آموزش عملی و تکنیک های تنظیم آمپر بررسی می کنیم تا یک بار برای همیشه، نحوه استفاده از دستگاه جوش را به صورت حرفه ای یاد بگیرید.
بیشتر بخوانید: جوشکاری چیست و چند نوع دارد؟
دستگاه جوش چگونه کار میکند؟
برای درک بهتر روش کار با دستگاه جوش، این فرایند فنی اما ساده را به سه بخش کلیدی تقسیم می کنیم تا دقیقاً متوجه شوید در مدار الکتریکی چه اتفاقی رخ می دهد.
تبدیل جریان و خلق قوس الکتریکی
برق ورودی شهر (AC) با ولتاژ بالا و جریان پایین، وارد برد الکترونیکی دستگاه اینورتر می شود. این سیستم هوشمند، جریان را به برق مستقیم (DC) با ولتاژ پایین اما آمپراژ فوق العاده بالا تبدیل می کند.
حالا هنگام کار با دستگاه جوش، الکترود را به قطعه کار نزدیک می کنید، یک اتصال کوتاه کنترل شده رخ می دهد. این فرایند، هوای میان قطعه کار با نوک الکترود را یونیزه کرده و چشمه ای از نور و حرارت شدید به نام قوس الکتریکی می سازد. دمای این قوس به بیش از 3000 درجه سانتی گراد می رسد تا فلز در کسری از ثانیه ذوب شود.
نقش الکترود در ایجاد اتصال
در طریقه استفاده از دستگاه جوش، الکترود صرفاً یک رابط رسانا نیست؛ بلکه نقش هسته اصلی اتصال و ماده پرکننده را بازی می کند. با شکل گیری قوس، مغزی فلزی الکترود ذوب شده و قطره قطره درون حوضچه مذاب می نشیند.
هم زمان، پوشش فلاکس روی الکترود می سوزد و گازی محافظ تولید می کند تا از ورود اکسیژن محیط به حوضچه جلوگیری کند.
نکته: اگر پوشش الکترود نم زده یا مرطوب باشد، این گاز محافظ درست تشکیل نمی شود و جوش شما پس از خنک شدن، پر از حباب های ریز یا به اصطلاح «کرم خوردگی» می شود. همیشه قبل از شروع کار با دستگاه جوش، الکترودها را در جای خشک نگه دارید.
بیشتر بخوانید: انواع الکترود جوشکاری به همراه کاربردشان
مفهوم ذوب و یکپارچگی فلزات
این مفهوم بر مبنای ایجاد یک «حوضچه مذاب مشترک» است؛ یعنی فلز پایه و سیم جوش باید هم زمان به نقطه ذوب برسند تا پس از خنک شدن یکپارچه شوند. در جوشکاری با دستگاه جوش، سرعت حرکت دست شما ضامن این یکپارچگی است:
- حرکت خیلی سریع: فلز پایه فرصت ذوب شدن پیدا نمی کند و جوش فقط روی کار می چسبد (عدم نفوذ).
- حرکت خیلی کند: حرارت در یک نقطه تجمع می یابد و باعث سوراخ شدن ورق می شود.
پس از عبور انبر جوش، این حوضچه مذاب به سرعت منجمد شده و پیوندی ساختاری ایجاد می کند که مقاومت نقطه اتصال را حتی از خود فلز اولیه هم بالاتر می برد.
بیشتر بخوانید: اینورتر جوشکاری چیست
وسایل مورد نیاز برای کار با دستگاه جوش (چک لیست مختصر و کاربردی)
پیش از شروع آموزش عملی، جمع آوری تجهیزات مناسب ضامن امنیت جانی و کیفیت خروجی کار شماست. این چک لیست کاربردی به شما کمک می کند تا نقصی در کارتان ایجاد نشود.
- دستگاه جوش (اینورتر)
- انبر و کابل
- الکترود
- ماسک جوشکاری
- دستکش نسوز
- لباس کار
- برس سیمی و چکش گل زن
نکته: هیچ وقت برای صرفه جویی در زمان، پاک سازی با چکش گل زن را حذف نکنید. اگر قرار است چند پاس روی هم جوشکاری کنید، باقی ماندن کوچک ترین ذره از گل جوشِ پاس قبلی زیر لایه جدید، باعث ایجاد شکنندگی شدید و پوکی درون ساختار اتصال می شود.
قبل از شروع کار با دستگاه جوش و جوشکاری چه نکاتی را باید بدانیم؟
آماده سازی مقدمات راه اندازی دستگاه جوش به اندازه خود فرایند ذوب فلز اهمیت دارد. نادیده گرفتن فاکتورهای محیطی و سطحی، نه تنها ایمنی شما را به خطر می اندازد، بلکه زحمتتان را هم هدر می دهد.
و یک نکته بسیار مهم دیگر که سایت معتبر اینکو به خوبی آن را مطرح کرده است:
یادگیری نحوه کار دستگاه جوشکاری می تواند بسیار دشوار باشد، به خصوص با وجود انواع مختلف جوشکاری. توصیه می کنیم با فیلتر کردن نیازهای خود، مانند تعیین موادی که با آنها کار خواهید کرد و ضخامت فلزات، شروع کنید تا گزینه های خود را محدود کنید.
انتخاب محل مناسب برای جوشکاری
محیطی که در آن کار با دستگاه جوش را آغاز می کنید، باید ویژگی های سختی داشته باشد تا از حوادث ناگوار جلوگیری شود:
تهویه مناسب
سوختن پوشش الکترود، گازهای سمی و ذرات معلقی تولید می کند که استنشاق آن ها در فضای بسته به شدت خطرناک است. همیشه در فضای باز یا کارگاهی با اگزاست فن (تهویه مکنده) قوی کار کنید.
دوری از مواد اشتعال زا
جرقه های حاصل از نحوه کار با دستگاه جوش می توانند تا شعاع چند متری پرتاب شوند. هرگونه مواد سوختنی، پارچه، تینر، بنزین یا کارتن را از اطراف میز کار جمع آوری کنید.
سطح خشک و ایمن
آب و رطوبت، رسانای شدید جریان الکتریکی هستند. ایستادن روی زمین مرطوب هنگام جوشکاری، ریسک برق گرفتگی را به شدت بالا می برد. حتماً از یک تخته چوبی خشک یا کف پوش عایق زیر پای خود استفاده کنید.
آماده سازی سطح فلز
یکی از اصلی ترین دلایل ضعف ساختاری در آموزش کار با دستگاه جوش، تنبلی در آماده سازی قطعه کار است. جریان الکتریکی برای ایجاد یک قوس پایدار، نیاز به یک مسیر کاملاً رسانا دارد.
حذف زنگ زدگی
نکته ای که اکثرا فراموش می کنند در توضیح نحوه کار با دستگاه جوش بیان کنند این است که اکسید آهن مانع اتصال مستقیم الکترود به فلز پایه می شود. با استفاده از فرز دیسکی یا فرچه سیمی، زنگ زدگی ها را تا رسیدن به سطح براق فلز پاک کنید.
پاک کردن رنگ و چربی
رنگ ها و روغن های صنعتی در اثر حرارت ۳۰۰۰ درجه ای قوس، می سوزند و گازهای مخربی تولید می کنند که وارد حوضچه مذاب می شود.
نکته: اگر روی سطح رنگ شده یا چرب جوشکاری کنید، این مواد در حوضچه مذاب حبس می شوند و پدیده ای به نام «تخلخل یا مک» ایجاد می کنند.
ظاهر جوش شاید خوب به نظر برسد، اما با یک ضربه کوچک چکش، اتصال مثل بیسکویت از هم می شکند. اهمیت تمیزی در کیفیت جوش به قدری بالا است که استادکاران قدیمی ۵۰ درصد زمان خود را صرف آماده سازی سطح و قرارهای دقیق قبل از خال جوش زدن می کنند.
آموزش کار با دستگاه جوش (مرحله به مرحله و عملی)
فرض کنید در کارگاه خود حضور دارید و دو قطعه پروفیل یا آهن ۳ میلیمتری روی میز کارتان قرار دارد؛ می خواهیم از نقطه صفر یعنی یک دستگاه خاموش و کابل های جدا شده شروع کنیم و به یک گرده جوش پولکی، مستحکم و بی نقص برسیم.
این فرایند را گام به گام و با تمام جزئیات و فوت وفن های ریز کارگاهی پیش می بریم.
همچنین می توانید آموزش کار با دستگاه جوش را در ویدئوی زیر مشاهده کنید:
گام اول: ایمنی و آماده سازی محیط
قبل از دست به کار شدن، باید بدانید که راه اندازی دستگاه جوش به شکل اصولی، نیمی از کیفیت خروجی کار شما را تضمین می کند. در ادامه، قدم به قدم اجزای دستگاه جوش اینورتر را سر جای خود می نشانیم.
پیش از دست زدن به کابل ها، مطمئن شوید که زیر پایتان کاملاً خشک است. اگر زمین مرطوب است، یک تخته چوبی عایق یا لاستیک ضخیم زیر پا بگذارید. ماسک جوشکاری را دم دست قرار دهید، دستکش های چرمی بلند (ساق دار) را دست کنید و مطمئن شوید در شعاع ۳ متری شما هیچ ماده اشتعال زایی مثل بنزین، گازوئیل، پارچه روغنی یا کارتن خالی وجود ندارد.
گام دوم: نحوه اتصال کابل دستگاه جوش (مدار قطبیت معکوس)
برای اتصال صحیح کابل ها، ابتدا باید با مفهوم قطبیت آشنا شوید. روی پنل جلویی اینورتر، دو خروجی با علامت های مثبت (+) و منفی (-) دیده می شود که مغزی کابل ها درون آن ها چفت می شوند. این ها موسوم به قطب منفی و مثبت دستگاه جوش هستند.
قطبیت چیست و چه زمانی تغییر می کند؟
دستگاه های اینورتر با جریان مستقیم (DC) کار می کنند؛ این یعنی شما می توانید جهت حرکت الکترون ها را بین کابل انبر و کابل اتصال بدنه تغییر دهید. این تغییر جهت، توزیع حرارت را کاملاً دگرگون می کند:
قطبیت معکوس (DC+)
در این حالت، کابل انبر جوش به قطب مثبت (+) و کابل اتصال به قطب منفی (-) متصل می شود. از نظر فیزیکی، حدود ۷۰ درصد حرارت در نوک الکترود متمرکز می شود. این قطبیت نفوذ عمیق و فوق العاده ای در ضخامت های بالا ایجاد می کند و برای بیشتر الکترودهای قلیایی و سلولوزی الزامی است.
قطبیت مستقیم (DC-)
کابل انبر به قطب منفی (-) و کابل اتصال به قطب مثبت (+) وصل می شود. در این وضعیت، ۷۰ درصد حرارت روی قطعه کار متمرکز می شود.
از این طریقه استفاده از دستگاه جوش زمانی بهره می گیریم که می خواهیم ورق های نازک یا لوله های جدار نازک را جوش بدهیم تا از سوراخ شدن یا دفرمه شدن فلز جلوگیری کنیم.
نحوه اتصال کابل ها به قطب های دستگاه
دیدیم که دو کابل داریم:
کابل انبر جوش (نگهدارنده الکترود): کابل ضخیمی است که به انبر متصل می شود و وظیفه هدایت جریان به الکترود را دارد.
کابل اتصال بدنه (گیره زمین): این کابل به گیره متصل می شود و مدار الکتریکی را بین دستگاه و قطعه کار کامل می کند.
در آموزش کار با دستگاه جوش برای مبتدیان یا افراد متبحر، توضیح می دهیم که نحوه اتصال کابل دستگاه جوش معمولاً به دو روش زیر انجام می گیرد که انتخاب آن ها روی نفوذ و ظاهر گرده جوش تاثیر مستقیم دارد:
| نوع قطبیت | اتصال کابل انبر جوش | اتصال کابل اتصال بدنه | ویژگی و کاربرد کارگاهی |
|---|---|---|---|
| قطبیت معکوس (DCEP) | به قطب مثبت (+) | به قطب منفی (-) | حرارت بیشتر در الکترود آزاد میشود. نفوذ جوش عمیقتر است و برای ورقهای ضخیم عالی است. |
| قطبیت مستقیم (DCEN) | به قطب منفی (-) | به قطب مثبت (+) | حرارت بیشتر روی قطعه کار متمرکز میشود. برای جوشکاری ورقهای نازک (جهت جلوگیری از سوراخ شدن) کاربرد دارد. |
دستگاه در این مرحله باید کاملاً خاموش باشد. برای جوشکاری عمومی روی آهن ۳ میلیمتری با الکترود ۶۰۱۳، بهترین گزینه استفاده از قطبیت معکوس (DCEP) است تا نفوذ جوش عمیق و پایدار شود.
کابل انبر جوش: فیش نری کابل انبر را وارد سوکت مثبت (+) روی بدنه اینورتر کنید و آن را در جهت عقربه های ساعت بچرخانید تا کاملاً سفت و قفل شود.
کابل اتصال بدنه: فیش نری کابل گیره زمین را وارد سوکت منفی (-) کنید و آن را هم تا انتها بچرخانید و قفل کنید.
نکته: شل بودن این فیش ها باعث داغ شدن سوکت و ذوب شدن برد دستگاه جوش می شود.
بیشتر بخوانید: آشنایی با ویژگی های کابل جوشکاری
بررسی کابل ها و ایمنی قبل از روشن کردن
یکی از شایع ترین اشتباهات در آموزش کار با دستگاه جوش، نادیده گرفتن سلامت فیزیکی اتصالات است. پیش از آنکه کلید روشن شدن را بزنید، این دو فاکتور مهم را چک کنید:
سلامت عایق کابل
هرگونه لایه لایه شدن، ترک خوردگی یا برهنگی در طول کابل های جوشکاری می تواند باعث افت شدید جریان، داغ شدن کابل و حتی خطر برق گرفتگی شدید شود.
اگر با این موضوع درگیر هستید که دستگاه جوش خروجی واقعی را به شما نمی دهد، حتماً عایق کابل ها را بررسی کنید.
بیشتر بخوانید: علت داغ شدن کابل و انبر جوشکاری
گام سوم: اتصال گیره بدنه به قطعه کار
گیره اتصال بدنه را به بخشی از قطعه کار متصل کنید که کاملاً نزدیک به محل جوشکاری باشد. محل اتصال گیره باید با فرچه سیمی یا مینی فرز کاملاً تمیز شده باشد. وجود رنگ، زنگ زدگی یا روغن در محل اتصال گیره، مانع عبور جریان شده و باعث چسبیدن مدام الکترود در زمان شروع قوس می شود.
نکته: اگر گیره اتصال را به یک سطح رنگ شده یا کثیف وصل کنید، یک مقاومت الکتریکی کاذب ایجاد می شود. این مسئله باعث نوسان شدید آمپر، چسبیدن مدام الکترود و بدتر از همه، جرقه زدن و آسیب دیدن خود گیره اتصال بدنه می شود. همیشه قبل از کار، محل اتصال گیره را با فرچه سیمی تمیز کنید.
گام چهارم: جفت سازی قطعات و قرار دادن الکترود
دو قطعه آهن ۳ میلیمتری را روی میز کار لب به لب هم قرار دهید. یک فاصله بسیار کوچک (حدود ۱ میلیمتر، معادل ضخامت یک کارت ویزیت) بین آن ها بگذارید تا مذاب بتواند به پشت کار نفوذ کند. حالا انتهای لخت و بدون پوشش یک الکترود سایز ۲.۵ را درون شیارهای فک انبر جوش قرار دهید.
الکترود را می توانید در زاویه ۴۵ یا ۹۰ درجه درون فک انبر قفل کنید؛ برای وضعیت تخت، زاویه ۹۰ درجه نسبت به انبر مناسب ترین حالت است.
گام پنجم: روشن کردن اینورتر و تنظیم آمپراژ
کابل برق دستگاه را به پریز مطمئن (ترجیحاً مجهز به فیوز مینیاتوری مناسب) وصل کنید و کلید اصلی پشت دستگاه را روی حالت روشن (ON) بگذارید تا صدای فن خنک کننده را بشنوید.
با توجه به ضخامت قطعه (۳ میلیمتر) و انتخاب الکترود ۲.۵، ولوم تنظیم درجه دستگاه جوش را بچرخانید تا عدد نمایشگر روی ۸۵ آمپر قرار گیرد. این مقدار متوسط، تعادل خوبی بین ذوب روان و کنترل حوضچه به شما می دهد.
گام ششم: خال جوش زدن برای تثبیت کار
قبل از اینکه یک خط جوش ممتد بکشید، باید دو سر قطعه را به هم فیکس کنید، در غیر این صورت حرارت شدید قوس در همان ثانیه های اول فلز را دفرمه کرده و دو قطعه را از هم دور می کند. در ابتدا و انتهای درز اتصال، دو تک جوش کوچک (خال جوش) بزنید تا قطعات کاملاً سر جای خود قفل شوند.
بیشتر بخوانید: اصطلاحات جوشکاری
گام هفتم: تکنیک روشن کردن قوس الکتریکی (کبریت کشیدن)
ماسک را جلوی صورت خود بیاورید. برای ایجاد قوس، نوک الکترود را به صورت عمودی و ضربه ای به فلز نکوبید؛ این کار باعث چسبیدن فوری می شود. تکنیک درست این است: نوک الکترود را مانند روشن کردن یک چوب کبریت، خیلی نرم و سریع روی سطح فلز بکشید.
به محض اینکه جرقه ایجاد شد و قوس الکتریکی شکل گرفت، فوراً نوک الکترود را به اندازه ۲ تا ۳ میلیمتر (معادل قطر مغزی خود الکترود) از سطح فلز بالا بیاورید تا قوس پایدار بماند.
گام هشتم: تنظیم زاویه مچ دست و زاویه حرکتی
الکترود را نسبت به خط عمود بر کار، حدود ۱۵ تا ۲۰ درجه به سمت مسیر حرکت خود کج کنید. این زاویه باعث می شود که فشار قوس الکتریکی، گل جوش (سرباره) را به سمت پشت حوضچه مذاب پس بزند.
اگر الکترود را کاملاً عمود بگیرید، سرباره روان روی مذاب می آید و جوش شما پوک می شود؛ اگر هم بیش از حد بخوابانید، کنترل پهنای جوش از دست می رود.
گام نهم: هدایت حوضچه مذاب و سرعت حرکت دست
حرکت دست شما باید یکنواخت، مداوم و پیوسته باشد. چشمان شما از پشت شیشه ماسک نباید به نور خیره شود، بلکه باید روی دایره مذاب کوچکی که زیر نوک الکترود تشکیل شده (حوضچه مذاب) تمرکز کند.
همزمان با جلو رفتن، الکترود مصرف و کوتاه می شود؛ بنابراین مچ دست شما باید با یک سرعت ثابت و میلیمتری، الکترود را به سمت پایین (داخل قطعه) هدایت کند تا فاصله ثابت ۲ تا ۳ میلیمتری قوس حفظ شود.
سرعت حرکت افقی دست را طوری تنظیم کنید که پهنای گرده جوش شما در تمام طول مسیر حدود دو برابر قطر الکترود (یعنی حدود ۵ میلیمتر) باقی بماند.
گام دهم: پایان خط جوش و پر کردن چاله انتهای کار
وقتی به انتهای قطعه رسیدید، دست خود را ناگهان بالا نکشید. قطع ناگهانی قوس باعث ایجاد یک حفره عمیق و ضعیف به نام «چاله انتها» (Crater) می شود که مستعد ترک خوردن است.
برای اتمام کار، وقتی به نقطه پایانی رسیدید، الکترود را به اندازه ۱ یا ۲ میلیمتر به سمت مسیر طی شده برگردانید، نیم ثانیه مکث کنید تا چاله پر شود و سپس انبر را سریع بالا بکشید تا قوس قطع شود. دستگاه را خاموش کنید و انبر را روی یک سطح عایق بگذارید.
گام یازدهم: سرباره زدایی و بررسی کیفیت نهایی
حدود یک تا دو دقیقه صبر کنید تا قطعه از حالت سرخ بودن خارج شده و کمی خنک شود. در این مدت گل جوش حالت شکننده ای به خود می گیرد. عینک ایمنی بزنید، با چکش گل زن ضربات ملایمی به لبه های گرده جوش وارد کنید تا پوسته شیشه ای روی آن جدا شود. سپس با فرچه سیمی روی مسیر بکشید تا گرده جوش براق و پولکی شکل نمایان شود.
گام دوازدهم: خاموش کردن و نگهداری دستگاه
آخرین مرحله در نحوه جوشکاری این است که پس از اتمام کار دستگاه را خاموش و در محل مناسبی نگهداری کنیم. اگر دستگاه کثیف شده حتما آن را تمیز کنیم.
نکات کلیدی و تجربی استادکاران
برای اینکه در حین انجام مراحل بالا دچار اشتباه نشوید، این سه فوت کارگاهی را که حاصل سال ها تجربه روی میز جوشکاری است، همیشه به یاد داشته باشید:
چگونه متوجه سرعت درست دست شویم؟
نگاه کردن به فرم و شکل گرده جوش بعد از پاک کردن سرباره، بهترین راهنما است. اگر پولک های روی جوش شبیه به عدد ۷ نوک تیز شده اند، یعنی دست خود را خیلی سریع جلو برده اید.
اگر پولک ها پهن، مدور و شبیه به نیم دایره های منظم پشت سر هم (پولک ماهی) هستند، یعنی سرعت حرکت مچ دست شما کاملاً ایده آل بوده است.
کنترل صدای قوس الکتریکی
یک استادکار ماهر بدون نگاه کردن و فقط از روی صدای جوشکاری می فهمد که آمپر و فاصله دست درست است یا خیر. صدای یک جوشکاری استاندارد و پایدار، باید شبیه به صدای جل ولز یکدست و نرم باشد. صدای انفجارهای تک تک و بلند نشانه آمپر بالا یا فاصله زیاد دست است و صدای خفه و بی رمق نشانه آمپر پایین.
رفع سریع مشکل چسبیدن
اگر در گام هفتم الکترود به فلز چسبید، هرگز انبر را با تمام قدرت به سمت بالا نکشید؛ این کار باعث کنده شدن کلمپ انبر یا کنده شدن فلاکس الکترود می شود. کافی است مچ دست خود را با یک تکان سریع به سمت چپ و راست (حرکت دورانی یا کلیدی) بچرخانید؛ الکترود با این گشتاور به راحتی آزاد می شود.
نکات پیشرفته برای کاربران حرفه ای: برای کاربران حرفه ای که جوشکاری را به صورت تخصصی انجام می دهند مواردی وجود دارد که می تواند روی خروجی و کیفیت کار آنها تاثیر گذار باشد. در زیر هر کدام از این موارد را معرفی می کنیم.
- استفاده از پیش گرم کردن (Preheating)
- کنترل پسگرمایش (Post-Heating)
تفاوت کار با دستگاه جوش های مختلف (مقایسه کاربردی)
هرچند پایه و اساس همه آن ها ایجاد قوس الکتریکی است، اما مکانیزم هدایت قوس و ماده پرکننده در مدل های مختلف دستگاه جوش کاملاً متفاوت است. در ادامه، روش کار و میزان سختی سه فناوری رایج بازار را بررسی می کنیم.
دستگاه جوش MMA (قوس الکتریکی دستی یا الکترود)
این روش که همان سیستم سنتی و رایج جوشکاری برق است، بر اساس سوزاندن الکترودهای شاخه ای کار می کند. در این متد، جریان الکتریکی از طریق انبر به الکترود منتقل شده و با نزدیک شدن به قطعه کار، قوس شکل می گیرد.
راهاندازی دستگاه جوش MIG/MAG
- تنظیم سیم جوش: سیم جوش را داخل دستگاه قرار داده و آن را در تورچ تنظیم کنید.
- تنظیم گاز محافظ: سیلندر گاز محافظ معمولاً CO2 یا مخلوط گازهای دیگر است و طبق دستورالعمل فشار گاز را تنظیم کنید.
- تنظیم جریان: بر اساس نوع فلز و ضخامت آن، ولتاژ و سرعت سیم جوش را تنظیم کنید.
- شروع جوشکاری: تورچ جوشکاری را به سطح فلز نزدیک کرده و فرایند جوشکاری را آغاز کنید.
روش کار
فرایند کاملاً دستی است. با پیشرفت جوشکاری، الکترود کوتاه می شود و شما باید مداوم دست خود را به قطعه کار نزدیک کنید تا فاصله قوس ثابت بماند.
میزان سختی: در سطح متوسط تا بالا قرار دارد. بزرگ ترین چالش دستگاه جوش برای مبتدیان در این روش، چسبیدن الکترود در شروع کار و کنترل هم زمان سرعت پیشروی افقی و عمودی دست است.
دستگاه جوش MIG/MAG (جوش Co2 یا سیم پیوسته)
در جوشکاری میگ مگ، دیگر خبری از الکترودهای شاخه ای نیست. ماده پرکننده یک سیم جوش مداوم و بدون انقطاع است که روی یک قرقره در داخل دستگاه قرار دارد و به صورت اتوماتیک از تورچ جوشکاری خارج می شود. هم زمان، یک گاز محافظ (مثل دی اکسید کربن یا آرگون) از کپسول به دور حوضچه مذاب دمیده می شود.
روش کار
سیم جوش با سرعت مشخصی که شما تنظیم می کنید، به جلو هدایت می شود. تنها کاری که باید انجام دهید این است که شستی روی تورچ را فشار دهید و دست خود را روی خط اتصال حرکت دهید.
سرعت بالا و میزان سختی کم: کار با این دستگاه در سطح آسان و لذت بخش دسته بندی می شود. چون طول سیم همیشه ثابت است، چالش چسبیدن یا تغییر فاصله دست حذف می شود. سرعت اجرای کار در این روش بسیار بالا است و به دلیل عدم تولید گل جوش (سرباره)، نیازی به چکش کاری های طولانی ندارید.
بیشتر بخوانید: تفاوت مشعل جوشکاری با تورچ جوشکاری
دستگاه جوش TIG (آرگون)
جوشکاری تیگ مظهر ظرافت و مهندسی در اتصال فلزات است. در این روش، قوس الکتریکی توسط یک الکترود دایمی از جنس تنگستن (که ذوب نمی شود) ایجاد خواهد شد. گاز محافظ آرگون از حوضچه مذاب مراقبت می کند و جوشکار با دست دیگر خود، یک فیلر (سیم جوش دستی) را به آرامی وارد حوضچه مذاب می کند.
راه اندازی دستگاه جوش TIG آرگون
- اتصال تجهیزات: گیره اتصال زمین، تورچ و سیلندر گاز آرگون را متصل کنید.
- انتخاب الکترود تنگستن: نوع الکترود را بر اساس فلز موردنظر انتخاب و آن را به تورچ متصل کنید.
- تنظیم گاز و جریان: دبی گاز آرگون را تنظیم کنید (معمولاً 10-20 لیتر در دقیقه).
- شروع جوشکاری: نوک الکترود را به قطعه نزدیک کنید و قوس الکتریکی ایجاد کنید.
روش کار
کار با این دستگاه نیاز به هماهنگی کامل هر دو دست دارد؛ دست راست تورچ را نگه می دارد و فاصله میلیمتری را حفظ می کند و دست چپ سیم فیلر را به حوضچه تزریق می کند.
دقت بالا و میزان سختی بسیار بالا: این متد در سطح کاملاً تخصصی و حرفه ای قرار دارد و یادگیری آن نیاز به تمرین طولانی دارد. کوچک ترین لرزش دست باعث چسبیدن تنگستن و خراب شدن کل کار می شود.
نکته: اگر به عنوان یک مبتدی می خواهید وارد بازار کار شوید، یادگیری را با دستگاه MMA (الکترود) شروع کنید. کسی که بتواند کنترل حوضچه مذاب را در شرایط سخت الکترود دستی یاد بگیرد و دستش بدون لرزش حرکت کند، جوشکاری با دستگاه MIG را در کمتر از چند ساعت و با بالاترین کیفیت ممکن اجرا خواهد کرد. عکس این موضوع صادق نیست و اپراتورهای MIG معمولاً در کار با الکترود دستی دچار مشکل می شوند.
بیشتر بخوانید: معرفی الکترود ۷۰۱۸
پیشنهادات کارشناسان آروا در مورد طریقه کار با دستگاه جوش برای افراد مبتدی
با یک استراتژی تمرینی درست، کار با دستگاه جوش برای مبتدیان به یک مهارت لذت بخش و درآمدزا تبدیل خواهد شد. اگر شما هم در ابتدای این مسیر هستید، رعایت این چهار اصل تجربی، مهارت دستتان را به سرعت بالا می برد.
تمرین روی قطعات ضایعاتی
بزرگ ترین اشتباه این است که آموزش دستگاه جوش را مستقیماً روی پروژه اصلی (مثل ساخت یک درب یا پایه میز) شروع کنید. یک مشت تکه آهن اسقاطی، ناودانی یا نبشی ضایعاتی با ضخامت بالای ۳ میلیمتر پیدا کنید. روی این قطعات بی ارزش بدون استرس سوراخ شدن یا خراب شدن کار، آن قدر خال جوش و خط جوش بکشید تا رفتار حوضچه مذاب را کاملاً بشناسید.
شروع با آمپر معقول
در مراحل اولیه آموزش کار با دستگاه جوش، ولوم جریان را در محدوده بالا تنظیم نکنید. آمپر بالا سرعت ذوب الکترود را به شدت بالا می برد و چون دست شما هنوز به کنترل سرعت عادت نکرده، فلز سوراخ می شود یا کنترل کار از دستتان خارج خواهد شد.
با یک الکترود ۲.۵ روی یک ورق ضخیم ضایعاتی، آمپر را روی حدود ۸۰ تنظیم کنید تا یک قوس نرم و کنترل پذیر داشته باشید.
تمرین اختصاصی کنترل طول قوس
پیش از آنکه به فکر جلو بردن دست و کشیدن خط جوش باشید، یاد بگیرید که فقط قوس را روشن نگه دارید. الکترود را روشن کنید و سعی کنید بدون حرکت افقی، نوک آن را در فاصله ثابت ۲ میلیمتری از فلز نگه دارید.
همزمان با سوختن و کوتاه شدن الکترود، دست خود را به آرامی به سمت پایین تغذیه کنید. هدف این تمرین این است که یاد بگیرید چطور با کوتاه شدن ثانیه ای الکترود، فاصله قوس را ثابت نگه دارید تا خاموش نشود یا نچسبد.
اهمیت کنترل تکیه گاه دست
دلیل اصلی ناصافی جوش در افراد مبتدی، لرزش مچ دست به دلیل خستگی عضلات است. در طریقه استفاده از دستگاه جوش، هرگز دست خود را در هوا معلق نگه ندارید.
همیشه آرنج یا لبه دستِ دستکش دار خود را روی میز کار یا یک تکیه گاه محکم فیکس کنید. وقتی دست شما یک تکیه گاه صلب داشته باشد، حرکت زاویه دار مچ دست بسیار روان تر، یکنواخت تر و بدون لرزش هدایت خواهد شد.
نکته: برای اینکه چشمتان به دیدن حوضچه مذاب از پشت شیشه تاریک ماسک عادت کند، در چند تمرین اول اصلاً به خط جوش فکر نکنید. فقط و فقط به آن دایره کوچک درخشان و مایع (حوضچه) خیره شوید و سعی کنید با حرکت دادن نوک الکترود، آن دایره مذاب را مثل یک قطره جیوه روی سطح فلز به جلو هل بدهید.
به محض اینکه چشمتان مرز بین تفکیک فلز مذاب و گل جوش (سرباره مایع و تیره تر) را از پشت ماسک تشخیص دهد، قلق نحوه جوشکاری با دستگاه جوش را برای همیشه یافته ایداید.
تنظیمات دستگاه جوش را چطور درست انتخاب کنیم؟
تنظیم دقیق پارامترهای الکتریکی، مرز بین یک جوشکار آماتور و یک استادکار حرفه ای است. اگر فکر می کنید کیفیت اتصالتان خوب نیست، احتمالاً مقصر اصلی عدم تعادل در آمپراژ و قطبیت خروجی دستگاه است.
تنظیم آمپر (مهم ترین بخش)
ولوم تنظیم درجه دستگاه جوش، میزان حرارت ورودی به حوضچه مذاب را تعیین می کند. برای رسیدن به یک جوش استاندارد، باید از رفتارهای افراطی در تنظیم این ولوم دلسرد شوید:
آمپر زیاد از حد
اگر آمپر را بیش از حد بالا ببرید، صدای قوس شبیه به انفجارهای کوچک و تیز می شود. در این حالت با پاشش شدید جرقه به اطراف، سوختگی کناره های جوش (Undercut) و حتی سوراخ شدن ورق مواجه خواهید شد. همچنین مغزی الکترود پیش از سوختن فلاکس ذوب می شود که کیفیت کار را به شدت کاهش می دهد.
آمپر کمتر از حد نیاز
صدای قوس در این حالت بسیار ضعیف و خفه است. در آمپر پایین، با چالش چسبیدن مدام الکترود به قطعه کار درگیر خواهید شد. حوضچه مذاب به غلظت کافی نمی رسد، ارتفاع گرده جوش زیاد می شود و نفوذ ضعیف در عمق فلز رخ می دهد.
به عنوان یک قانون کلی کارگاهی، انتخاب آمپر بر اساس ضخامت قطعه کار و قطر الکترود انجام می شود که در بخش بعدی مقادیر دقیق آن را آورده ایم.
جدول راهنمای آمپر پیشنهادی
برای اینکه در نحوه استفاده از دستگاه جوش دچار سردرگمی نشوید، این جدول استاندارد را به عنوان یک راهنمای سریع کارگاهی در گوشه ذهن خود داشته باشید:
| قطر الکترود (میلیمتر) | ضخامت پیشنهادی فلز (میلیمتر) | محدوده آمپر ایدهآل (A) | نوع قطبیت پیشنهادی |
|---|---|---|---|
| 2.0 | 1 تا 2 | 40 تا 70 | DC- (برای ورق نازک) |
| 2.5 | 2 تا 3 | 60 تا 90 | DC+ یا DC- |
| 3.2 | 3 تا 5 | 90 تا 130 | DC+ (نفوذ بالا) |
| 4.0 | 5 تا 10 | 130 تا 180 | DC+ (سازه سنگین) |
بیشتر بخوانید: آمپر مناسب برای جوشکاری
نکته: محدوده آمپر نوشته شده روی جعبه الکترودها همیشه برای حالت تخت و ایده آل کارگاهی است. اگر مجبور هستید جوشکاری را در وضعیت عمودی (سربالا) یا بالای سر (سقف) انجام دهید، حتماً آمپر دستگاه را حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد نسبت به جدول بالا کاهش دهید تا کنترل مذاب از دستتان خارج نشود و روی دست و صورتتان نریزد.
بیشتر بخوانید: وضعیت های جوشکاری
آموزش کار با دستگاه جوش دو ولوم (اینورتر)
وقتی به پنل برخی از اینورترهای مدرن نگاه می کنید، متوجه حضور دو ولوم چرخشی مجزا می شوید. اینجاست که آموزش کار با دستگاه جوش وارد فاز حرفه ای تر می شود.
اگر شما هم با این موضوع درگیر هستید که ولوم دوم دقیقاً چه کاربردی دارد و چطور باید آن را با ولوم اصلی هماهنگ کنید، شناخت عملکرد این دو کلید، کنترل حوضچه مذاب را برایتان بسیار ساده تر می کند.
ولوم اول (آمپر یا Current)
این ولوم خروجی اصلی دستگاه شما است و وظیفه تنظیم شدت جریان را بر عهده دارد. همان طور که در طریقه استفاده از دستگاه جوش آموختید، این کلید تاثیر مستقیم روی قدرت جوش، میزان حرارت قوس و ذوب شدن الکترود می گذارد. با بالا و پایین کردن این ولوم، مقدار کل انرژی ورودی به قوس الکتریکی را مشخص می کنید که باید متناسب با سایز الکترود و ضخامت ورق تنظیم شود.
ولوم دوم (Arc Force یا نفوذ قوس)
این آپشن هوشمند، فرشته نجات در روش کار با دستگاه جوش به حساب می آید. وظیفه اصلی ولوم Arc Force، جلوگیری از چسبیدن الکترود به قطعه کار در حین جوشکاری است.
عملکرد فنی آن به این صورت است: وقتی شما در حال جوشکاری هستید و به دلیل لرزش دست، فاصله الکترود تا سطح کار بیش از حد کم می شود، ولتاژ افت می کند. در این لایه از زمان، برد الکترونیکی دستگاه فورا افت ولتاژ را تشخیص داده و به صورت لحظه ای و خودکار، آمپراژ را بالا می برد تا مانع از خاموش شدن قوس و چسبیدن نوک الکترود شود. علاوه بر این، تنظیم بالاتر این ولوم به شما کمک می کند تا کنترل بهتری روی عمق نفوذ جوش در فلزات ضخیم داشته باشید.
تنظیم پیشنهادی برای شروع
در آموزش کار با دستگاه جوش برای مبتدیان، تنظیم نادرست Arc Force معمولاً باعث پاشش شدید جرقه یا چسبیدن مکرر می شود. برای شروع، بهترین حالت این است که این ولوم را روی نقطه میانی (ساعت ۱۲ یا حدود ۵۰ درصد توان) بگذارید تا دستگاه رفتار پایداری داشته باشد.
برای دو سایز الکترود پرکاربرد در کارگاه، این فرمول ترکیبی و تجربی را روی دستگاه خود پیاده کنید:
تنظیم دستگاه جوش برای الکترود ۲.۵
ولوم آمپر اصلی را روی ۸۰ تا ۹۰ آمپر قرار دهید و ولوم Arc Force را روی ۳۰ تا ۴۰ درصد بگذارید. این ترکیب برای جوشکاری ورق های نازک پروفیلی عالی است و مانع سوراخ شدن کار می شود.
تنظیم برای الکترود ۳.۲
ولوم آمپر اصلی را روی ۱۱۰ تا ۱۲۵ آمپر تنظیم کنید و ولوم Arc Force را تا ۶۰ درصد بالا ببرید. این تنظیم قدرت نفوذ بالایی به شما می دهد تا گرده جوش به خوبی در عمق قطعات ۳ تا ۵ میلیمتری بنشیند.
نکته: برای جوشکاری ورق نازک، ولوم Arc Force را کاملاً کم کنید (نزدیک به صفر)؛ چون افزایش ناگهانی و اتوماتیک آمپر توسط دستگاه در فواصل نزدیک، ورق نازک شما را در یک چشم به هم زدن سوراخ می کند. برعکس، برای جوشکاری سربالا یا سقفی، این ولوم را بالا ببرید تا چکه کردن مذاب باعث قطع شدن قوس نشود.
آموزش گام به گام تنظیم دستگاه جوش اینورتر آروا (مدل های پرکاربرد)
در میان ابزارهای بازار، اینورترهای آروا به دلیل بهره مندی از بردهای الکترونیکی مدرن و سیستم های محافظتی هوشمند، سهم بزرگی از مصارف خانگی و صنعتی را به خود اختصاص داده اند.
برای کار با دستگاه جوش در مدل های مختلف این برند، شناخت دقیق ساختار نمایشگر و کلیدها به شما کمک می کند تا خروجی بسیار تمیزتری بگیرید.
برای آشنایی بهتر شما، در ویدئوی زیر طرز کار با اینورتر جوشکاری 2160 به وضوح توضیح داده شده است:
تنظیم آمپر در دستگاه های آروا
در اکثر مدل های پرکاربرد تنظیم جریان به صورت دیجیتال انجام می شود. نمایشگرهای LED تعبیه شده روی پنل این دستگاه ها، آمپراژ خروجی واقعی را با دقت بالا نشان می دهند تا شما نیازی به حدس زدن میزان جریان نداشته باشید.
مدل های تک ولوم دیجیتال
در این اینورترها، تمام تمرکز شما روی ولوم جریان اصلی است. با چرخاندن ساعت گرد این ولوم، عدد روی مانیتور بالا می رود. از ویژگی های مثبت سیستم هوشمند داخلی آروا این است که نوسانات برق ورودی شبکه را فیلتر کرده و خروجی آمپر کاملاً پایداری را به انبر جوش تحویل می دهد.
مدل های دکمه دار (تنظیمات چند حالته)
در برخی از مدل های سنگین تر صنعتی، یک کلید فشاری کوچک (Select) کنار مانیتور قرار دارد که به شما اجازه می دهد حالت جوشکاری را بین TIG (آرگون تخصصی) و MMA (جوش برق معمولی) تغییر دهید.
برای کار با الکترودهای معمولی، حتماً مطمئن شوید که چراغ دستگاه روی حالت MMA تنظیم شده باشد، در غیر این صورت قوس الکتریکی اولیه برای ذوب الکترود تشکیل نخواهد شد.
تنظیم مناسب برای الکترودهای مختلف
سیستم تامین توان اینورترهای آروا به گونه ای طراحی شده که بیشترین بازدهی را با الکترودهای روتیلی (مثل ۶۰۱۳) و قلیایی نشان می دهد. برای گرفتن بهترین نتیجه، ولوم دستگاه را بر اساس سایز الکترود به شکل زیر تنظیم کنید:
الکترود ۲.۵ میلیمتر
اگر ورق های مبلی، قوطی های پنجره یا سازه های سبک را جوشکاری می کنید، این سایز بیشترین کاربرد را دارد. در دستگاه های آروا، محدوده آمپر ایده آل برای این الکترود بین ۷۵ تا ۹۰ آمپر است. اگر دستگاه را روی ۹۰ بگذارید و متوجه شدید که فلز بیش از حد سرخ می شود، جریان را روی ۸۰ قفل کنید تا پاشش به کمترین حد برسد.
الکترود ۳.۲ میلیمتر
این سایز برای ساخت چهارچوب های سنگین، نبشی ها و ناودانی ها انتخاب اول است. برای اینکه ذوب کاملی در حوضچه ایجاد شود، ولوم دستگاه را روی محدوده ۱۱۰ تا ۱۳۰ آمپر تنظیم کنید.
نکته: دستگاه های اینورتر آروا مجهز به سیستم هوشمند Anti-Stick (ضد چسبندگی) هستند. اگر در ابتدای کار با دستگاه جوش، الکترود به قطعه کار چسبید، دستگاه به صورت اتوماتیک جریان را قطع می کند تا مغزی الکترود سرخ و بلااستفاده نشود.
در این لحظه کافی است به جای کشیدن شدید انبر، مچ دست خود را کمی به سمت چپ و راست بچرخانید تا الکترود به راحتی و بدون آسیب دیدن پوشش فلاکس، از قطعه جدا شود.
نکات ایمنی حیاتی در جوشکاری
اگر اصول کار با دستگاه جوش را بدون رعایت قواعد ایمنی پیش ببرید، آسیب های جبران ناپذیری به سلامت خود و محیط کارتان وارد خواهید کرد. در ادامه، چک لیست طلایی حفظ سلامت در کارگاه را بررسی می کنیم.
ایمنی فردی
برای شروع، پوشش شما باید مانند یک زره دفاعی در برابر جرقه های ۳۰۰۰ درجه ای و اشعه های خطرناک باشد:
ماسک استاندارد
اشعه ماوراء بنفش (UV) و مادون قرمز حاصل از قوس الکتریکی، در کمتر از چند ثانیه می تواند قرنیه چشم را بسوزاند. استفاده از ماسک جوشکاری اتوماتیک یا دستی با شیشه درجه مناسب (تیرگی DIN 9 تا 11 برای آمپرهای معمولی) الزامی است.
دستکش نسوز
جرقه ها و گدازه های ذوب شده به سادگی از پارچه های معمولی عبور می کنند. دستکش ایمنی ضخیم و بلند (ساق دار) نه تنها دست شما را از سوختگی حفظ می کند، بلکه به عنوان عایق الکتریکی در برابر انبر جوش عمل می کنند.
لباس کار مناسب
پیراهن و شلوار کتان ضخیم (جین) بهترین گزینه است. لباس های الیاف پلاستیکی با کوچک ترین جرقه ذوب شده و به پوست می چسبند. جیب های پیراهن باید لبه دار و بسته باشند تا جرقه های پرتابی درون آن ها جا خوش نکنند.
ایمنی محیطی (کنترل فضا)
محیط اطراف شما باید کاملاً تحت کنترل باشد تا از بروز آتش سوزی و مسمومیت جلوگیری شود:
تهویه
دود حاصل از سوختن فلاکس الکترود حاوی ذرات معلق فلزی و گازهای مضری است که ریه را تحریک می کنند. همیشه سیستم مکش دود را روشن کنید یا در فضایی با جریان هوای آزاد کار کنید.
دوری از مواد قابل اشتعال
جرقه های جوشکاری تا شعاع چند متری پرتاب می شوند و می توانند تا دقایقی به صورت پنهان زیر کارتن ها یا پارچه های روغنی بسوزند و ناگهان شعله ور شوند. تمام مواد اشتعال زا، اسپری ها و تینرها را از دور میز کار جمع کنید.
جلوگیری از رطوبت
هرگز روی زمین خیس یا با دستان مرطوب اقدام به راه اندازی دستگاه جوش نکنید. آب مقاومت الکتریکی بدن را به شدت کاهش می دهد و فاجعه آفرین می شود.
خطرات جدی که هرگز نباید شوخی بگیرید
در کار با دستگاه جوش، سه عامل اصلی وجود دارد که بیشترین آمار حوادث کارگاهی را به خود اختصاص می دهند:
برق گرفتگی
جریان ولتاژ ثانویه دستگاه جوش هرچند پایین است، اما در صورت لمس هم زمان بدنه فاقد عایق الکترود و قطعه کارِ متصل به زمین (گیره اتصال)، می تواند شوک الکتریکی شدیدی ایجاد کند که برای افراد دارای عارضه قلبی کشنده است.
نگاه مستقیم به قوس (برق زدگی چشم)
حتی برای یک ثانیه هم بدون ماسک به لحظه شروع قوس نگاه نکنید. برق زدگی چشم حسی شبیه به ریختن شن داغ در چشم ایجاد می کند که با درد شدید و بی خوابی در شب همراه است.
کابل معیوب
کابل هایی که لایه عایق آن ها زخمی، چسب خورده یا فرسوده شده است، بمب های ساعتی کارگاه هستند. این نقاط ضعیف به دلیل عبور جریان بالا به سرعت داغ شده، آتش می گیرند یا موجب اتصال کوتاه و سوختن برد اینورتر می شوند.
نکته: پس از پایان کار با دستگاه جوش، حداقل تا نیم ساعت کارگاه را ترک نکنید. بسیاری از آتش سوزی های بزرگ کارگاهی به دلیل جرقه های ریز پنهانی رخ می دهد که درون یک تکه گونی یا کارتن در گوشه کارگاه افتاده و پس از رفتن جوشکار، آرام آرام تبدیل به شعله های بزرگ شده اند. همیشه در انتهای کار، یک دور کامل محیط را بازرسی چشم کنید.
اشتباهات رایج در کار با دستگاه جوش
بسیاری از کسانی که آموزش کار با دستگاه جوش را تازه شروع کرده اند، با مشکلات مشابهی روبرو می شوند که همگی ریشه در چند خطای مکرر کارگاهی دارد.
- تنظیم آمپر اشتباه
- زاویه نادرست دست
- سرعت زیاد یا کم پیشروی.
- تمیز نکردن سطح فلز
- حفظ فاصله غلط الکترود تا کار
- انتخاب اشتباه الکترود
نکته: عیب یابی جوش یک هنر تجربی است. اگر بعد از سرباره زدایی دیدید گرده جوش شما ارتفاع زیادی دارد و لبه های آن به خوبی به فلز پایه متصل نشده و حالت گرد به خود گرفته، شک نکنید که آمپر دستگاه پایین بوده یا سرعت حرکت دستتان بیش از حد بالا بوده است. جوش استاندارد باید کاملاً روی فلز پایه بخوابد و لبه های آن نرم و بدون بریدگی به قطعه متصل شده باشد.
از کجا بفهمیم جوش باکیفیت است؟
یک استادکار ماهر تنها با نگاه کردن به ساختار مهندسی هندسه جوش، متوجه میزان مقاومت ساختاری آن می شود. برای ارزیابی عملکرد خود باید فاکتورهای ظاهری و فنی زیر را به دقت بسنجید.
ویژگی های جوش خوب و استاندارد
یک اتصال ساختاری ایمن و حرفه ای که با رعایت اصول صحیح کار با دستگاه جوش اجرا شده باشد، علایم مشخصی دارد:
یکنواختی سطح
گرده جوش ایده آل باید دارای پهنای ثابت و پولک های نیم دایره ای (پولک ماهی) کاملاً منظم و هم پوشانی شده در طول مسیر باشد. این فاکتور نشان دهنده کنترل دقیق سرعت حرکت و پایداری مچ دست جوشکار است.
نفوذ مناسب در عمق
اتصال واقعی زمانی رخ می دهد که ریشه جوش کاملاً در ضخامت قطعه نفوذ کرده باشد. اگر پشت قطعه کار را نگاه کنید، باید تغییر رنگ فلز یا یک خط باریک منجمد شده از نفوذ مذاب را به وضوح ببینید.
پاشش بسیار کم
روان بودن قوس و تنظیم دقیق آمپر باعث می شود گدازه ها به صورت دانه های ساچمه ای به اطراف پرتاب نشوند و سطح قطعه کار تمیز بماند.
نداشتن ترک یا بریدگی لبه
در یک جوش استاندارد، لبه های اتصال به نرمی روی فلز پایه خوابیده اند و هیچ گونه شیار، گودی یا خطوط تیز در مرز ذوب فلز دیده نمی شود.
نشانه های جوش ضعیف و مردود
اگر در فرایند آموزش کار با دستگاه جوش خطایی رخ داده باشد، عیوب ساختاری زیر در ظاهر کار نمایان می شوند که هر کدام زنگ خطری برای شکست ناگهانی سازه هستند:
ترک خوردگی (Crack)
خطرناک ترین عیب در جوشکاری است. ترک ها ممکن است در مرکز گرده جوش (ترک طولی) یا در چال انتهای کار ایجاد شوند. این مشکل معمولاً به دلیل شوک حرارتی سریع، عدم پر کردن چاله انتها، یا عدم تناسب گرید الکترود با فلز پایه رخ می دهد.
تخلخل یا کرم خوردگی (Porosity)
ظاهر شدن حباب های ریز و حفره های اسفنجی روی سطح یا درون مغزی جوش. اگر شما هم با این مشکل مواجه هستید، ریشه آن در رطوبت داشتن فلاکس الکترود، باد شدید در محیط کارگاهی (که گاز محافظ را منحرف کرده) یا تمیز نکردن لایه زنگ زدگی و رنگ روی فلز است.
ناصافی شدید و عدم همجوشی
زمانی که گرده جوش به صورت تکه های توده ای، مرتفع و نامنظم روی فلز چسبیده باشد، بدون اینکه ذوب مشترکی با ورق ایجاد کرده باشد. این نشانه قطعی کم بودن آمپر دستگاه یا حرکت دست بسیار سریع است.
فوت کوزه گری: برای تست تجربی و سریع کیفیت اتصال در کارگاه (بدون نیاز به تجهیزات پیشرفته رادیوگرافی)، پس از سرد شدن کامل قطعه، با یک چکش سنگین ضربه محکمی به پشت زاویه اتصال وارد کنید. اگر جوشکاری شما اصولی پخته شده باشد، فلز پایه از نقاط دیگر دفرمه می شود و خم خواهد شد، اما خط جوش نباید دچار شکستگی، دهن بازکردن یا جدا شدن مویی شود. اگر اتصال از وسط خط جوش دو نیم شد، یعنی نفوذ ریشه صفر بوده است.
کلام آروا:
کار با دستگاه جوش در نگاه اول ممکن است پیچیده به نظر برسد، اما وقتی با اصول پایه، تنظیمات درست و تکنیک های اصلی جوشکاری آشنا شوید، کنترل دستگاه و اجرای یک جوش تمیز و مطمئن بسیار ساده تر خواهد شد.
انتخاب آمپر مناسب، شناخت قطبیت، آماده سازی سطح فلز و رعایت نکات ایمنی، همگی در کیفیت نهایی جوش تاثیر مستقیم دارند و باعث می شوند اتصال نهایی هم مقاوم تر باشد و هم ظاهر بهتری داشته باشد.
در این راهنما تلاش کردیم مهم ترین نکات مربوط به آموزش کار با دستگاه جوش، راه اندازی اولیه، تنظیم دستگاه های اینورتر و تفاوت روش های مختلف جوشکاری را به زبان ساده و کاربردی بررسی کنیم تا چه در ابتدای مسیر یادگیری باشید و چه تجربه کار با دستگاه جوش را داشته باشید، بتوانید با اطمینان بیشتری کار کنید و خطاهای رایج را کاهش دهید.
شما می توانید در بخش آکادمی آروا آموزش جوشکاری را حرفه ای ادامه دهید و مدرک معتبر دریافت کنید.
اگر شما هم تجربه ای در کار با دستگاه جوش دارید، یا هنگام تنظیم دستگاه، انتخاب آمپر، چسبیدن الکترود، تنظیم دستگاه های دو ولوم و یا کار با اینورترهای آروا با سوال یا چالشی روبه رو شده اید، خوشحال می شویم در بخش دیدگاه ها با ما و دیگر کاربران به اشتراک بگذارید.
پرسش ها، تجربه های عملی و حتی نکاتی که در حین جوشکاری یاد گرفته اید، می توانند به کامل تر شدن این راهنما و کمک به سایر کاربران کمک زیادی کنند.
پاسخ به سوالات شما در مورد کار با دستگاه جوش اینورتر
۱. برای شروع کار با دستگاه جوش به چه مهارت هایی نیاز داریم؟
تنها سه مهارت فیزیکی کفایت می کند: کنترل لرزش مچ دست برای حفظ تکیه گاه، تشخیص حوضچه مذاب از پشت شیشه تاریک ماسک، و هماهنگی سرعت دست هم زمان با کوتاه شدن ثانیه ای الکترود.
۲. بهترین الکترود برای افراد مبتدی چیست؟
الکترود سایز ۲.۵ یا ۳.۲ میلیمتر از گرید E6013 (معروف به الکترود روتیلی یا همه کاره). این الکترود برای جوشکاری آهن آلات معمولی و قوطی های پروفیلی بهترین گزینه است.
۳. آیا دستگاه جوش اینورتر برای کار خانگی مناسب است؟
بله، اینورترها بهترین گزینه خانگی هستند و به دلیل داشتن بردهای الکترونیکی، قوس پایداری به جوشکار آماتور تحویل می دهند.
۴. چه آمپری برای جوشکاری آهن مناسب تر است؟
یک فرمول کلیدی و تجربی کارگاهی این است: به ازای هر میلیمتر از قطر مغزی الکترود، حدود ۳۵ تا ۴۰ آمپر جریان نیاز دارید. به عنوان مثال، برای الکترود رایج ۲.۵، محدوده آمپر ۸۰ تا ۹۰ ایده آل است.
۵. چرا الکترود به قطعه می چسبد؟
سه دلیل اصلی دارد: کم بودن آمپر دستگاه، کوبیدن عمودی الکترود به جای حرکت نرم کبریت کشیدن در لحظه شروع، و کثیف بودن سطح فلز یا محل اتصال گیره زمین (وجود رنگ و زنگ زدگی).
ارسال دیدگاه